خاتمی در دیدار با جمعی از اصحاب رسانه، «صلح شرافتمندانه» را به معنای پایان جنگ از مسیر تفاهم و مصالحه دانست و گفت ایران پس از جنگ توانسته موجودیت خود را به دشمن تحمیل کند و اکنون میتواند با پرهیز از تنش، منافع عمومی، عزت کشور و آینده ایران را تأمین کند.
چرا خاتمی بر حفظ تفاهمنامه ایران و آمریکا تأکید کرد؟
خاتمی گفت پس از جنگ، فرصتی فوقالعاده برای کشور و مردم ایجاد شده که جلوه آن را در تفاهمنامه ژنو میتوان دید؛ تفاهمنامهای که به گفته او به امضای دو رئیسجمهور رسیده است.
او با تقدیر از شورای عالی امنیت ملی، مسئولان و فرماندهان و همچنین رهبری به دلیل تأیید این تصمیم، از رئیسجمهور نیز به دلیل امضای تفاهمنامه تقدیر کرد.
خاتمی تأکید کرد: «باید تفاهمنامه از سوی هیچ یک از طرفین نقض نشود. نقض با نقض پاسخ داده نشود و کاری که تنش را افزایش میدهد انجام نگردد.»
به گفته او، یکی از امتیازات این تفاهمنامه آن است که در شرایطی منعقد شده که ایران در موقعیت عزت قرار دارد و طرف مقابل نیز به اهداف خود دست نیافته است.
منظور خاتمی از «صلح شرافتمندانه» چیست؟
رئیسجمهور دوره اصلاحات در توضیح مفهوم «صلح شرافتمندانه» گفت این مفهوم به معنای تن دادن به حکم خرد در عرصه عمل است؛ یعنی جنگ بهعنوان شر بزرگ و صلح بهعنوان خیر بزرگ در نظر گرفته شود.
او گفت جنگ میتواند با تسلیم کامل یا نابودی یک طرف پایان یابد که هر دو وضعیت دارای پیامدهای منفی هستند، یا در شرایطی که حذف و تسلیم کامل طرف مقابل امکانپذیر نیست، از طریق تفاهم و مصالحه خاتمه پیدا کند.
خاتمی افزود در صلح، هر دو طرف امتیاز میدهند و امتیاز میگیرند و هدف آن تأمین مصالح عمومی و خیر جامعه است.
خاتمی درباره ادامه تنش با آمریکا و اسرائیل چه گفت؟
خاتمی با اشاره به بیاعتمادی نسبت به آمریکا گفت: «هرچند اعتماد به آمریکا نیست و اسرائیل هم از هیچ کاری برای ادامه تنش و درگیری فروگذار نمیکند»، اما تأکید کرد باید با این موانع از طریق تدبیر و دیپلماسی سنجیده برخورد کرد.
او در عین حال هشدار داد فرصت ایجادشده نباید از دست برود.
خاتمی گفت: «امیدوارم این بار فرصت از دست نرود؛ چنانکه متأسفانه بارها از دست رفته است که اگر رفت، تهدیدها شدیدتر خواهد شد.»
خاتمی جنگ و فشار خارجی را چگونه ارزیابی کرد؟
خاتمی وضعیت کنونی ایران را یکی از خطیرترین و تعیینکنندهترین وضعیتها پس از انقلاب توصیف کرد و با اشاره به جنگ هشتساله و فشارهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی علیه ایران گفت کشور با وجود عدم توازن در قدرت تسلیحاتی، لجستیکی، اطلاعاتی و اقتصادی از بین نرفت.
او با اشاره به جنگهای اخیر، مدعی شد تهاجم خارجی و جنگ همهجانبه نتوانسته ایران را از پا درآورد و گفت جمهوری اسلامی بهرغم نقصها و نارساییهای خود «ماندنی است».
با این حال، خاتمی تأکید کرد جنگ خارجی بهتنهایی نمیتواند ایران را از پا درآورد و آنچه میتواند پس از جنگ به کشور آسیب بزند، ناتوانی حکمرانی در درمان نارساییها و عواملی است که موجب فاصله گرفتن بخش بزرگی از جامعه شده است.
خاتمی موفقیت ایران در جنگ را ناشی از چه عواملی دانست؟
خاتمی دو عامل را در ناکام ماندن دشمن و حفظ ایران تعیینکننده دانست.
نخست، مقاومت نظامی و فداکاری نیروهای مسلح و فرماندهان و مسئولان در دفاع از کشور بود. او گفت ساختار دفاعی کشور با وجود شهادت رهبر پیشین، فرماندهان و مسئولان، به دفاع ادامه داد و مانع تحقق اهداف دشمن شد.
دوم، حضور مردم بود؛ از جمله کسانی که نسبت به شرایط سیاسی و اقتصادی ناراضی بودند اما در دفاع از میهن و مخالفت با تهاجم خارجی در صحنه حضور پیدا کردند.
خاتمی البته گفت این وحدت و انسجام در هفتههای بعد، بهدلیل آنچه او اشتباهات راهبردی و تبلیغات یکطرفه خواند، کمرنگ شد.
خاتمی درباره وضعیت اجتماعی و اقتصادی ایران چه هشداری داد؟
خاتمی در بخش دیگری از سخنان خود گفت فشارهای اقتصادی و معیشتی، افزایش ناامیدی نسبت به آینده و مشکلات سیاسی، امنیتی و فرهنگی باعث افزایش فاصله میان مردم و حاکمیت شده است.
به گفته او، دشمنان نیز از این شرایط برای ضربه زدن به کشور استفاده کردند.
خاتمی تأکید کرد اکنون باید از فرصت ایجادشده برای کاهش تنش، بهبود شرایط زندگی مردم و حرکت به سمت ایران آباد و سربلند استفاده کرد.
او «صلح شرافتمندانه» را در همین چارچوب تعریف کرد؛ صلحی که به گفته او میتواند فضای زندگی را برای مردمی که با مشکلات معیشتی و ناامیدی از آینده مواجهاند، بازتر کند.
آیا خاتمی درباره اینترنت هم از دولت درخواست کرد؟
خاتمی در پایان سخنان خود به موضوع اینترنت پرداخت و از رئیسجمهور خواست با همان شجاعت و صراحتی که به گفته او در برخی موارد نشان داده است، درباره رفع محدودیت اینترنت نیز دستور اقدام جدی صادر کند.
این درخواست در کنار بخش اصلی سخنان او درباره تفاهم با آمریکا و کاهش تنش مطرح شد و نشان داد که از نگاه خاتمی، مسائل داخلی و شرایط اجتماعی نیز بخشی از مسیر خروج کشور از وضعیت کنونی است.
چرا سخنان خاتمی درباره تفاهم با آمریکا اهمیت دارد؟
محور اصلی سخنان خاتمی، حفظ تفاهمنامه و جلوگیری از چرخه اقدام و واکنش متقابل بود.
او از یکسو بر نبود اعتماد به آمریکا و احتمال ادامه اقدامات تنشزا از سوی اسرائیل تأکید کرد و از سوی دیگر گفت این موانع باید از مسیر دیپلماسی و تدبیر مدیریت شوند.
در چارچوب اظهارات مطرحشده در این دیدار، پیام اصلی خاتمی این است که پایان جنگ نباید به آغاز دور تازهای از تنش تبدیل شود و فرصت ایجادشده برای کاهش فشارها و بهبود شرایط داخلی باید حفظ شود.
خاتمی گفت تفاهمنامه نباید از سوی هیچیک از طرفین نقض شود و نقض نباید با نقض متقابل پاسخ داده شود.
او صلح شرافتمندانه را پایان جنگ از مسیر تفاهم و مصالحه و تأمین خیر عمومی، بدون تسلیم کامل یا نابودی یک طرف، توصیف کرد.
او گفت به آمریکا اعتماد ندارد، اما تأکید کرد موانع موجود باید با تدبیر و دیپلماسی سنجیده مدیریت شود.
او گفت امیدوار است این فرصت از دست نرود و هشدار داد در صورت از دست رفتن آن، تهدیدها شدیدتر خواهد شد.
