مذاکره به کجا رسید؟ روایت رسمی از نهایی شدن متن توافق
به گزارش آناژورنال نخستین و مهمترین نشانه پیشرفت، اظهارات صریح شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان بهعنوان کشور میانجی است. او ضمن هشدار نسبت به آنچه «کمپین اطلاعات غلط برای خراب کردن توافق» خواند، تأکید کرد:
«میتوانیم تأیید کنیم که متن نهایی توافق صلح به دست آمده است و پاکستان اکنون بهطور نزدیک با هر دو طرف برای نهایی کردن مراحل بعدی کار میکند. صلح هرگز به این نزدیکی که اکنون است نبوده است.»
این اظهارات با گزارشهای میدانی همخوانی دارد. بنا بر گزارش خبرگزاری ایرنا به نقل از یک منبع آگاه، سناتور محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان، برای پیشبرد روند میانجیگری و هماهنگی نهایی میان تهران و واشنگتن، عازم ژنو سوئیس شده است.
از سوی واشنگتن نیز سیگنالها مثبت ارزیابی میشود. خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام بلندپایه آمریکایی اعلام کرد که واشنگتن انتظار دارد توافق طی چند روز آینده به امضا برسد. این مقام همچنین احتمال نهاییشدن را میان ۸۰ تا ۸۵ درصد تخمین زده است.
این ارزیابی را اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده نیز در گفتگو با شبکه «فاکسنیوز» تأیید کرد و گفت با توجه به روند پیشرفت، انتظار میرود توافق صلح با ایران «احتمالاً تا پایان همین هفته یا روز دوشنبه نهایی شود.»
نکته قابل توجه آنکه، برخلاف تصور رایج، محل و شیوه امضا هنوز محل بحث است. شبکه العربیه روز جمعه ۲۲ خردادماه به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که امضای توافق احتمالی در ژنو انجام نخواهد شد و این تفاهمنامه «بهصورت غیرحضوری» امضا میشود.
متن منتشر شده از توافق ایران و آمریکا تطبیق دو روایت از مفاد تفاهم نامه در مذاکرات
برای فهم ماهیت واقعی این توافق، باید دو روایت موازی را کنار هم گذاشت: آنچه واشنگتن میگوید و آنچه تهران بیان میکند. این دو روایت، اگرچه در کلیات همپوشانی دارند، اما در جزئیات و ادبیات، تفاوتهای معناداری نشان میدهند.
روایت آمریکایی از مفاد توافق
یک مقام آمریکایی در گفتگو با رویترز، محورهای اصلی توافقنامه را اینگونه تشریح کرد:
- توافق، تنگه هرمز را دوباره بهطور کامل بازمیگشاید.
- ایالات متحده مواد هستهای غنیشده ایران را دریافت خواهد کرد.
- توافق شامل یک رژیم بازرسی مشخص است.
- در صورت پایبندی ایران به تعهدات، پاداش اقتصادی در انتظار تهران خواهد بود.
- این مزایا تنها در صورت اجرای واقعی تعهدات محقق میشود، نه صرفاً با امضای متن.
این روایت، توافق را عمدتاً در قالب یک معامله امنیتی-اقتصادی ترسیم میکند که محور آن، مهار برنامه هستهای ایران در ازای گشایش اقتصادی مشروط است.
روایت ایرانی؛ آنچه عراقچی از «تفاهمنامه اسلامآباد» میگوید
در نقطه مقابل، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در یک گفتگوی ویژه خبری، تصویری متفاوت و با ادبیاتی متفاوت ارائه داد. مهمترین نکات اظهارات او عبارتاند از:
- ساختار توافق: «ما ۱۴ بند داریم که یک بسته واحد است؛ امتیازی در مقابل امتیازی نیست.» این جمله، تلاش تهران برای پرهیز از تصویر «بدهبستان» را نشان میدهد.
- حجم سند: به گفته او، یادداشت تفاهم «بیش از دو صفحه نیست» و دستگاههای ذیربط، بهویژه وزارت امور خارجه و وزارت اطلاعات، آن را با دقت بررسی کردهاند.
- مرحلهبندی: عراقچی تأکید کرد که مرحله اول توافق، صرفاً یادداشتی برای پایان جنگ است و مرحله دوم، آغاز مذاکرات هستهای خواهد بود.
- دامنه آتشبس: بر اساس آنچه او «تفاهمنامه اسلامآباد» نامید، جنگ بهصورت کامل و در همه جبههها پایان خواهد یافت. او بهطور خاص بر لبنان انگشت گذاشت و گفت: «لبنان را رها نخواهیم کرد.»
- موضوعات معلق: به گفته عراقچی، دو بحث مهم به توافق نهایی ارجاع داده شده است: تحریمهای ایران و مواد غنیشده. او راهحل پیشنهادی ایران برای موضوع دوم را رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصد اعلام کرد و درباره تحریمها گفت باید دقیقاً مشخص شود «کدام تحریم برداشته میشود.»
عراقچی در جمعبندی موضع تهران، با لحنی پیروزمندانه گفت: «این تفاهمنامه پیروزی ما را تثبیت خواهد کرد.»
اگر این دو روایت را کنار هم بگذارید، یک نکته کلیدی آشکار میشود: آنچه اکنون روی میز است، توافق هستهای جامع نیست، بلکه یادداشت تفاهمی برای پایان جنگ است که مذاکرات هستهای را به مرحله بعد موکول میکند. این تمایز، کلید فهم تمام تحولات پیشرو است.
