در بالاترین جایگاه ایران، دانشگاه تهران با سقوط ۴۵ پلهای به رتبه ۳۶۷ جهان رسیده است. در سوی دیگر، دانشگاههای ایرانی در یکی از رتبهبندیهای تایمز نیز بهدلیل تحریمها امکان حضور پیدا نکردهاند؛ وضعیتی که به گفته کارشناسان، تنها یک مسئله آماری نیست و میتواند نشانهای از عمیقتر شدن انزوای علمی ایران باشد.
دانشگاههای ایران در رتبهبندی QS چه وضعیتی دارند؟
آخرین دادههای ارائهشده از رتبهبندی جهانی QS تصویری قابل توجه از فاصله دانشگاههای ایران با برخی رقبای منطقهای ارائه میکند.
بر اساس این دادهها، ترکیه با ۲۵ دانشگاه بیشترین حضور را در میان کشورهای منطقه دارد. پس از آن عربستان سعودی با ۲۲ دانشگاه و امارات متحده عربی با ۱۲ دانشگاه قرار دارند.
سهم ایران در این رتبهبندی ۱۱ دانشگاه است.
این اختلاف تنها به تعداد دانشگاههای حاضر در رتبهبندی محدود نمیشود و در جایگاه دانشگاههای برتر نیز دیده میشود.
| دانشگاه | کشور | رتبه جهانی |
|---|---|---|
| دانشگاه نفت و مواد معدنی ملک فهد | عربستان سعودی | ۶۳ |
| دانشگاه خلیفه | امارات متحده عربی | ۱۴۷ |
| دانشگاه فنی استانبول | ترکیه | ۲۷۹ |
| دانشگاه تهران | ایران | ۳۶۷ |
دانشگاه تهران، بهعنوان برترین دانشگاه ایران، ۴۵ پله نسبت به سال گذشته سقوط کرده است.
دادههای ارائهشده همچنین نشان میدهد افت جایگاه محدود به دانشگاه تهران نبوده و همه دانشگاههای ایرانی حاضر در این رتبهبندی نسبت به سال قبل با کاهش رتبه مواجه شدهاند.
چرا رتبه دانشگاههای ایران کاهش یافته است؟
بخشی از پاسخ را باید در کاهش فعالیتهای پژوهشی، محدودیت بودجه و دشواری دسترسی به تجهیزات علمی جستوجو کرد.
جعفر توفیقی، وزیر اسبق علوم، کاهش فعالیتهای پژوهشی را یکی از عوامل افت دانشگاههای ایران دانسته و گفته است بخش زیادی از این افت به کاهش فعالیتهای پژوهشی بازمیگردد.
به گفته او، پژوهشگران دانشگاهی برای توسعه فعالیتهای خود به امکانات و زیرساختهای پژوهشی نیاز دارند، اما این امکانات در شرایط فعلی به اندازه کافی در اختیار آنها نیست.
مسئله زمانی جدیتر میشود که دانشگاهها برای تهیه تجهیزات مورد نیاز خود با محدودیتهای ناشی از تحریم مواجه باشند.
تحریمها چقدر هزینه پژوهش در دانشگاههای ایران را افزایش دادهاند؟
کارن ابرینیا، استاد دانشگاه تهران و دبیر کانون صنفی استادان دانشگاهی ایران، با اشاره به تأثیر تحریمها بر پژوهش دانشگاهی گفته است تهیه مواد اولیه، تجهیزات و دستگاههای مورد نیاز پژوهش به دلیل تحریمها دشوار شده است.
به گفته او، دانشگاهها در برخی موارد ناچار هستند برای تأمین این تجهیزات مسیرهای پیچیدهای را طی کنند.
ابرینیا به آماری از معاونان پژوهشی وزارت علوم و وزارت بهداشت اشاره کرده که براساس آن، هزینه تمامشده هر دلار برای تهیه تجهیزات پژوهشی دانشگاهها حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان محاسبه شده بود.
این هزینه صرفاً قیمت خود تجهیزات نیست؛ بلکه هزینههای اضافی ناشی از محدودیتهای تحریمی و دشواری انتقال و تأمین تجهیزات نیز به آن اضافه میشود.
او همچنین وضعیت تجهیزات پژوهشی دانشگاه تهران را نامناسب توصیف کرده و گفته است این تجهیزات در مقایسه با دانشگاههای حتی کشورهای اطراف نیز بهروز نیستند.
با وجود این محدودیتها، به گفته ابرینیا، پژوهشگران ایرانی همچنان در برخی حوزهها توانستهاند در میان ۲۰ دانشگاه برتر قرار بگیرند؛ موضوعی که از نظر او نشاندهنده ظرفیت علمی پژوهشگران ایرانی در شرایط محدودیت منابع است.
بر اساس دادههای ارائهشده، دانشگاه تهران با رتبه ۳۶۷ جهان بهترین دانشگاه ایران در این رتبهبندی است.
دانشگاه تهران نسبت به سال گذشته ۴۵ پله سقوط کرده و به رتبه ۳۶۷ جهان رسیده است.
بر اساس دادههای ارائهشده، ۱۱ دانشگاه ایرانی در این رتبهبندی حضور دارند؛ ترکیه ۲۵، عربستان ۲۲ و امارات ۱۲ دانشگاه دارند.
تحریمها دسترسی دانشگاهها به تجهیزات و مواد پژوهشی را دشوار و پرهزینه کردهاند و در برخی موارد نیز مانع حضور مؤسسات ایرانی در نظامهای بینالمللی ارزیابی شدهاند.
طبق توضیحات نقلشده در دادههای این گزارش، مؤسسه تایمز تحریمها را دلیل عدم پذیرش مؤسسات ایرانی در این رتبهبندی اعلام کرده است.
این گزارش با هدف اطلاعرسانی و تحلیل رویدادها توسط آناژورنال تهیه شده است. آناژورنال ضمن پایبندی به اصول حرفهای روزنامهنگاری، تلاش میکند اطلاعات را بر پایه منابع معتبر و دادههای در دسترس منتشر کند. با این حال، برخی اخبار بهویژه در رویدادهای در حال وقوع ممکن است با انتشار اطلاعات رسمی جدید بهروزرسانی یا اصلاح شوند. اگر اطلاعات تکمیلی، اصلاحیه یا بیانیه رسمی درباره این خبر منتشر شود، این گزارش نیز متناسب با آن بهروزرسانی خواهد شد.
